Świętowit

świętowit
Źródło: epika.org

W panteonie bóstw słowiańskich znaleźć można bogów i boginie odpowiedzialne za wiele sfer ziemskiej egzystencji. Za najznamienitszego uważany jest bóg Świętowit, którego imię wstępnie zostało błędnie odczytane jako Światowid.

Miejsce jego kultu musiało być, w czasach świetności, potężnym ośrodkiem religijnym i handlowym. Centrum, do którego pielgrzymowały tłumy po radę i wróżbę.

Świętowit uważany jest za głównego idola Połabian. Połabian zamieszkujących, Niemiecką obecnie wyspę Rugię. Ranowie, gdyż tak się nazywało plemię zamieszkujące wyspę, kultywowali swoje wierzenia w Arkonie, będącą centralnym grodem wyspy, z uwagi na świątynię Świętowita. Natomiast centrum świeckie stanowił Garz. Wyspa była dość gęsto zasiedlona. Do dziś istnieją ślady około dwudziestu osad zlokalizowanych przez archeologów.

posąg świętowita
Posąg Świętowita w Arkonie – rzeźba współczesna.

Jak należy rozumieć miano, którym obdarzono bożka?
Imię składa się z dwóch części. Pierwsza odnosi się do świętości, czy też bardziej boskości wszechwładnego, druga oznacza pana, lub władcę. Etymologia słowa znajduje oparcie w wielu językach wybrzeża Bałtyku, włącznie z językiem staro-cerkiewno-słowiańskim i dotyczy to obu członów tytułu. Inni doszukują się również w imieniu Świętowit „Silnego Pana” lub „Silnego Zwycięzcę”, gdzie „święty” oznaczać miało „silny”. „Wit” natomiast podobne do słów witeź i witjaz, mających oznaczać, odważnego, dzielnego wojownika z doświadczeniem i osiągnięciami na polu bitwy. Błędne jest jednak imię Światowid, mające oznaczać „patrzącego w cztery strony świata”.

Wiele informacji o bóstwie przetrwało do naszych czasów dzięki duńskiemu kronikarzowi, znanemu dzięki dziełu, jakie stworzył. Obecnie występuje w literaturze jako Saxo Gramatyk. Nie jest to jego prawdziwe imię. Jest twórcą kroniki średniowiecznej Danii, która jest kopalnią wiedzy o czasach jemu współczesnych i wcześniejszych.

Oto jak średniowieczny dokumentalista opisał bożyszcze i świątynię poświęconą Świętowitowi.
Arkona stała się miejscem wybranym i poświęconym pod świątynię. Przybytek znajdował się w centralnym punkcie zabudowy, gdzie rozpościerał się plac. Drewniana architektura świątyni urzekła historyka i opisuje ją z fascynacją. Kunsztowne zdobienia i okazałość budowli robiła z pewnością wrażenie na uczestnikach nabożeństw wróżebnych. Bryła budynku podzielona była na dwie części. Zewnętrzna, zadaszona, w formie ścian pokrytych płaskorzeźbami i pokryta czerwonym dachem (kolor magii i wojny). Wnętrze wydzielone materiałowymi zasłonami stanowiło koncentryczny krąg, wewnątrz którego znajdowało się wyobrażenie bóstwa. Posąg przewyższający wzrostem rosłego mężczyznę, z czterema głowami i rogiem trzymanym w jednej z dłoni. Faktograf zauważa, iż fryzura i dbałość o zarost, zauważalna w rysach monumentu, odzwierciedlać musiała upodobania mieszkańców. Tak wyglądały wszystkie cztery głowy. Róg trzymany w jednym ręku był, raz do roku napełniany miodem w celach odprawienia nabożeństwa i odczytania wróżb. Wróżby związane były także z jednym z atrybutów Bożka. Białym koniem, który pierwszym swym krokiem przepowiadał powodzenie, lub klęskę planowanej wyprawy wojennej. Na sferę wojenną wskazywała też druga cecha idola. Była to biegłość w posługiwaniu się bronią. Jej znakiem widomym był miecz okazałych rozmiarów w kunsztownie zdobionej pochwie. Całości uzbrojenia wojownika dopełniała uzda i siodło, znajdujące się w bliskości posągu.

Panowanie bóstwa nad wyspą skończyło się z chwilą poddania się Ranów piastowskiemu królowi, Bolesławowi; za aprobatą ówczesnego cesarza Niemców.

świętowit
Źródło: epika.org

Inni bogowie słowiańscy:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *